da " DUIKEN " - Luglio 1989

NB. - Si tratta di un servizio foto-giornalistico realizzato da Brigitte Cruickshank e dal sottoscritto per una rivista
 inglese e successivamente tradotto e pubblicato dalla rivista tedesca "Tauchen" e dalla consociata rivista belga "Duiken"


ONGEWONE
DUIKPLAATSEN

PERUGIAS'S  ONDERWERELD

 

Een heel aparte expeditie hebben de duikers van de
Italiaanse  club Orsa Minore ondernomen: Ze onderzochten
een diepe middeleeuwse drinkwaterput in hun woonplaats Perugia.

Brigitte Cruickshank beschrijft deze expeditie met foto's van Guido Picchetti
Uit het Engels vertaald door Kirsten Hagemann


Een kijkje in de waterput. Het wateroppervlak van de putligtop 17 meter diepte.
De rubberboot is reeds opgeblazen en dient als drijread platform
.
Een ingekorte doorsnede van de waterput. U kunt duidelijk de kalksteen zne's herkennen.
De rest bestaat uitgestapelde natuurstenen.
 

Een koude dag midden in januari. De noordenwind blaast en ondanks het felle zonlicht is de temperatuur zeer winters. De duikers haasten zich in hun pakken. Er is geen water te zien. We zijn ver weg van de zee en het onderkomen waarin we ons verkleden is bepaald geen eenvoudig huisje. We bevinden ons in het Staatspaleis, een architectonisch mee-sterwerk uit de middeleeuwen. Voor het gebouw is een plein, de ,"Piazza IV Novembre". De Piazza is het centrale plein van Perugia, n van de oudste en mooiste Italiaanse steden. Tegenover het paleis staat de kathedraal, in het midden van het plein is de "Fontana Maggiore", een enorme fontein. Boven ons vliegen de duiven in het rond. Een nogal ongewone omgeving voor een zaterdagmiddagduik.

We zijn in Perugia om het gevoel en de problemen te leren kennen die aan het "stadduiken" verbonden zijn. We zijn uitgenodigd door de plaatselijke duik-vereniging Orsa Minore. Zij wijdt zich al 20 jaar aan het onderzoeken van bronnen en waterputten. Soms gaat het om vondsten van archeologische waarde en soms om de architectonische manier van bouwen en zoals in dit geval om de constructie van deze oude bronnen, die in vroeger tijden een zaak van leven of dood waren voor de oude steden. Met behulp van de gegevens van het onderzoek kan men het leven van alledag in het middeleeuwse Perugia recon-trueren. De bronnenexcursies brengen, in de ware zin van het woord, het verzonken verleden weer naar boven.

Met enkele duikers van Orsa Minore beginnen wij aan een zeer bijzonder duikavontuur. We dalen af in de diepste bronnen van Perugia, die tot voor kort nog in de vergetelheid verborgen waren. De bron ligt direkt naast de "Fontana Maggiore".

De voorbereidingen zijn getroffen, een sterke lier is direkt boven de bron genstalleerd en men heeft het zware deksel van de 70 cm brede opening al opgelicht. De waterspiegel ligt 17 meter onder het plein. Alleen met behulp van de lier kunnen we afdalen. Het water is ongeveer 30 meter diep en de schacht is ongeveer 2,7-3,2 meter breed.

Ben speleoloog en ervaren grotonder-zoeker laat zich als eerste langs het touw

m

 in het donkere gat zakken. Hij draagt een fel gekleurde overall en een helm zoals van een mijnwerker. Zijn opdracht is om een eenvoudig lichtsysteem en een walkie-talkie te installeren, om de veiligheid en een betere cordinatie van onze ingewikkelde duikgang te garanderen. Daarna laat men een kleine, half opgeblazen, rubberboot zakken met een extra lange luchtslang, die aan een persluchtfles op het plein verbonden is. Zo kan men de boot verder opblazen wanneer deze een breder gedeelte van de gangen bereikt heeft. In de boot kunnen camera's en andere bagage vervoerd worden, die de duikers in de donkere gang niet met zich mee kunnen slepen.

De walkie-talkie kraakt en we horen dat de ,"opblaasactie" klaar is. Men laat nu de rubberboot met de lier verder zakken totdat de waterspiegel bereikt is. We kunnen nu de schacht inkijken en zien de grotonderzoeker in het zwakke elec-trische licht. Hij klautert als een spin naar beneden om de rubberboot vast te maken. Dan volgen de duikflessen. De vesten zijn al opgeblazen. Voorzichtig worden ze in het water gezet, waar ze langzaam ronddrijven, klaar voor de duikers.

Nu is het onze beurt. Wij hijsen ons in de zitgordel en op het O.K.-teken begint de afdaling. Het eerste gevoel dat ons overvalt is de angst voor de benauwde ruimte. Die angst wordt nog groter door de plotselinge donkerte en de absolute stille na het felle zonlicht en de herrie op het plein. Maar snel wennen we aan de benauwde atmosfeer en het zachte licht. We bereiken de waterspiegel. Het water is helder en niet zo koud als dat we gedacht hadden. Het schommelt tussen de 10 C aan de oppervlakte tot 8 C op de bodem. Onze 5 mm dikke pakken zijn niet zo ideaal voor deze temperatuur, maar we kunnen het uithouden. We glijden langzaam langs de steile wand naar beneden en kunnen duidelijk de verschillende zones herkennen. Het hoger gelegen gedeelte bestaat uit onre-gelmatige natuursteenblokken die zonder cement of mortel op elkaar zijn gestapeld. Verder naar beneden, zo'n 20 meter onder het wateroppervlak, is de wand met een kalkachtige substantie gepleisterd. Het schijnt dat dit ontstaan is in een periode dat de waterspiegel drastisch gedaald was.

m


 De bodem van de bron op 20 meter
diepte, hier kowt het bronwater
 uit de kalklagen omhoog

 

 

 

 

 

 


Als eerste daalt een speleoloog
afom de veriichting te installeren.
 

 

 

 

 

 

 


De 30 meter diepe schacht is
uit blokken natuursteen zonder
 morte! opgebouwd.

 

 
Direct naast de "Fontana Maggiore" ligt de toegang van de naterput.

 

 
Duikers onder de dinghy, in
glashelder water.
 

Op zo'n 25 meter diepte stoppen we om niet teveel stof van de bodem op te doen waaien. Twee duikers van Orsa Minore zijn inmiddels ook hier beland en geven ons een teken. En van hen houdt een klein, smerig voorwerp in zijn hand. Hij wijst naar een kleine nis in de wand en markeert de plek, waar hij het voorwerp gevonden heeft, met een kleurrijke stof. We zien nu veel van deze gekleurde markeringen op de wand van de bron.

Later halen we de dikke laag vuil van het gevonden voorwerp en het blijkt een antieke sleutel te zijn. De duikers van Orsa Minore vertellen dat ze maar zelden zonder vondsten van hun tochten terugkeren. De stad Perugia ligt niet al te ver van de kust van de Thyrreense Zee, vooral de westkust heeft de duikers nog het n en ander aan te bieden - ondanks de vervuiling en de harpoendrift van de Italiaanse duikers. Zo vinden we hier unieke natuurgebieden waar de italiaanse harpoenetti's nog niet zijn door-gedrongen. Een gebied als de Liparische eilanden, Ustica (zie duiken nr. 6 1989) en het natuurpark Scandola op Corsica (zie duiken nr. O 1988). Gebieden waar de natuurminnende italiaanse duiker en de vakantiegasten nog in een onges-toorde Thyrreense Zee kunnen rond-zwemmen !

m

Wat boeit de duikers nou om in de bronnen onder de stad te gaan duiken? Deze vraag stellen we de voorzitter van Orsa Minore en deze verklaart: "De operatie Pozzi", het bronnen-en putten-project, is om drie redenen ontstaan. Eerst was het de wens om in de win-termaanden ook te duiken. Een tweede was het om onze vereniging wat meer bekendheid te geven in de stad, daar we 20 jaar geleden maar weinig leden hadden. Bovendien wilden velen van ons een culturele afdeling oprichten om de historische achtergronden van de stad te onderzoeken. En van onze grondleggers, Marielle Liverani, overigens de eerste vrouw die in Perugia een duikcursus volgde, is erg genteresseerd in deze onderzoekingen. Zij is prof. in de kun-stgeschiedenis en heeft over dit thema geschreven, dat nu als naslagwerk wordt gebruikt. Met de hulp van de historische stadsanalen en oude documenten reconstrueert Marielle Liverani de ge-schiedenis van de bronnen op de "Piazza IV Novembre". Zij ontdekte documenten die over een zeer belangrijke, altijd met water gevulde bron spreken, die in 1303 gebouwd was. Een later document uit hetzelfde archief bericht over de sluiting van deze bron in 1822. "Toen de gemeenteraad van Perugia  besloot om het  plein  van  de  bron   opnieuw  te be-

m

straten"  vertelt  de voor-zitter van Orsa Minore, "greep onze vereniging de gele-genheid aan om in de open gaten van de bestrating naar de in documenten beschreven bron te zoeken. Vanwege de plaatselijke burocratie en vele andere moeilijkheden was dit geen gemakkelijk onderzoek. Tenslotte stootte onze zware drilboor, waarmee wij op het plein naar daaronderliggende gaten zochten, op een holle ruimte. Precies op de plaats waar de oude bron werd vermoed."

Bij ontelbare duiken in deze en andere bronnen vonden de duikers een grote hoeveelheid en verscheidenheid van voor-werpen, die een heleboel over het dage-lijkse leven van Perugia in de midde-leeuwen vertellen. Interessante vondsten zijn bijv. een uit beenderen gemaakte dob-belsteen, delen van huishoudelijke ap-paraten van glas en klei, pijlpunten, versieringen en sieraden in allerlei soorten en maten, een spinnewiel om wol te spinnen en veel munten uit verschillende perioden.

Bouwtekeningen en doorsnedes van talrijke bronnen en putten zijn gemaakt en de eerste verzameling is reeds tentoon-gesteld. Het is verbazingwekkend wat de oude Perugianen, met de kennis die ze toen hadden, allemaal konden bouwen.


   torna alla "Homepage"

   al servizio analogo pubblicato da "Tauchen"

torna a " fotogiornalismo "

copyright Guido Picchetti - 21/4/2009